Hürses
19 Eylül 2019 Perşembe
Anasayfa > Yazarlar > Cafer AKSAY > GAZALİ’DEN TAVSİYELER!
Cafer AKSAY

GAZALİ’DEN TAVSİYELER!

20.08.2019 15:37 12 14 16 18 yazdır
Yazar : Cafer AKSAY

GAZALİ’DEN TAVSİYELER!

Değerli Dostlar; bu hafta sizlerle "Gazali’den mutluluk için bazı tavsiyeler" konusunu paylaşalım istedim.

İslâm düşünce geleneğinde mutluluk¸ özü itibarıyla aynı yolu işaret eder. Bu yol¸ geçici hazların yeri olan dünya değil¸ ebedi hazların yeri olan ahiret yoludur. Çünkü asıl mutluluk¸ sonsuz hayat olan ahirette olacağından¸ oradaki mutluluk¸ dünyadaki mutluluktan daha önemlidir. Zaten bu düşünce ve ruh haletine sahip olabilen kimseler¸ dünyada da mutlu olabilenlerdir. Çünkü mutluluk¸ sorunsuz olmak değil¸ sorunları algılamakla ilgili bir konudur. Eğer sorunları¸ sıkıntıları¸ Allah ve ahiret inancı ekseninde görürsek¸ dünyada da en huzurlu ve mutlu kimseler bizler oluruz. Bu noktada İslâm düşünce geleneğinde sufi düşünürlerin mutluluk tezleri oldukça kayda değer gözükmektedir.

 

Sufi gelenekte mutluluk¸ nihai olarak son hedef gibi görülmekten ziyade¸ sanki mutluluk ötesi bir hedef öngörülmektedir. Bu hedef¸ mutluluk kavramını da tanımlamakta yetersiz kaldığı Allah'ı istemektir. ("Bana seni gerek seni"). Nitekim bu bağlamda Kur'an'daki şu ayet dikkatimizi çekmektedir:

 

 "Allah¸ mü'min erkeklere ve mü'min kadınlara orada ebedî kalacakları¸ altından ırmaklar akan cennetler vaadetti. Adn cennetlerinde güzel meskenler (vardır). Ve (bunların) en büyüğü¸ Allah'ın rızasıdır. İşte o¸ en büyük mutluluk ve kurtuluştur."  (9/Tevbe¸ 72)

           

Gazali'ye göre dünya hayatında mutluluk için neler gerekir?

1.  Az yemek¸

2.  Gayeye götürecek kadar alete sahip olmak (zenginlik)¸

3.  Dünya işlerine çok dalmamak için¸ ona yardımcı olacak iyi bir eşi¸ Salih çocukları¸ akraba ve dostlarının olması¸

4.  Onurlu ve cömert olmak¸

5.  Sağlık¸ kuvvet ve uzun ömür¸

6.  Sempatik ve güler yüzlü olmak¸

7.  İnsanlara iyilik yapmak¸

8.  Şeytanın kullandığı en büyük alet olan içkiyi içmemek¸

9.  Evlenerek zinadan kurtulmak ve salih çocuklar yetiştirmek¸

10. Öfkeyi kontrol etmek¸

11. İlim öğrenmek. (Ancak ömür sınırlı olduğundan¸ her ilimden bir miktar alıp¸ ağırlığı mutluluk ve kurtuluş sebebi olan ilme ayırmalıdır.)

            Büyük ve asıl sonsuz mutluk için bazı faydaları terk ederler. İki dünyanın mutluluk algılarını Gazali şu şekilde mukayese eder:

 "Dünya mutluluğunun esaslarından biri¸ mal-mülk¸ para sahibi olmaktır. Bu hırsa kapılan kişi daha az değerli olanı daha değerli ve kalıcı olana tercih etmiş demektir. Örnek olarak¸ bakırı bir iksir ile som altına çevirmek için kişinin eline bir aylık fırsat geçse¸ elinde bulunan değeri daha az olan bakırdan vazgeçer. Daha sonraki bir tarihte eline geçecek olan kıymetli madeni bekler. Yine daha büyük nimetlere kavuşacağını bilen kimse¸ daha sonraki vakitte gelecek büyük bir ziyafet için bir süre açlığa katlanabilir."

 

Gazali'ye göre¸ amaç mutluluk ise¸ bunun için çok akıllı olmaya bile gerek yoktur. Akılsızlar bile¸ mutlu olma arzusunda iseler ahirete çalışırlar. Peki¸ böyleyken insanlar neden mutluluk yoluna giremezler? Engel nedir?

Ona göre engel "gaflet"tir. Gaflet¸ bir tür baskılama¸ içe atma¸ üstünü örtme¸ aklileştirme yaşantısıdır. Gazali'ye göre ahiret mutluluğunu reddedip dünya mutluluğunu arzulayanlar bile¸ ilim ve amel olmadan bu mutluluğu gerçek anlamda elde edemezler. Onun "İlahi Saadet" ismiyle dilimize çevrilmiş olan bir kitabında naklettiği şu hikâye tam da bunu anlatır:

"Zahidlerden biri hükümdarın birine şöyle demiş: "Benim mülküm¸ senin mülkünden daha büyüktür!"

Hükümdar: "Bu nasıl olur?" diye sordu.

Zahid şu cevabı verdi: "Senin kul olduğun varlık¸ benim kölemdir!"

Hükümdar¸ nefsinin isteklerinin kulu iken¸ zahid onları kendine köle eylemiştir. Köle¸ nefsinin isteklerinin önünde çaresizdir¸ daima ona hizmet etmekten yorgun ve bitkindir. Bazen ihtiyacını giderir¸ bazen aciz kalır. İhtiyacını giderirken de sayısız tehlikeler yaşar. İşte ona göre¸ bu nedenle nefsinin isteklerini azaltmak¸ gam ve kederleri azaltmaktır. Bunun yolu da nefs mücahedesi ve riyazat'tır.

            Ama bunlar olmazsa¸ ilim ve amel de olmazsa bireyin fıtratının¸ özünün ortaya çıkması¸ bu arızalı durumdan dolayı zorlaşır. Birey¸ gerçek mutluk yolu olan bu özü gerçekleştirmeyi beceremez ve mutluluk lezzetinin gerçek tadını alamaz.

 

Mükerrem Tollu 468x60
Yazarın Son Yazıları
Yorum Yaz
  • UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.