Hürses
25 Mayıs 2020 Pazartesi
Anasayfa > Yazarlar > Cafer AKSAY > AMELLER NİYETE GÖRE!
Cafer AKSAY

AMELLER NİYETE GÖRE!

02.05.2017 10:09 12 14 16 18 yazdır
Yazar : Cafer AKSAY

AMELLER NİYETE GÖRE!

            Sevgili dostlar, bu hafta sizlerle çok güzel bir konudan bahsedelim istedim. İnsanlar için de çok önem arz eden bu konu "ameller niyete göredir" sözümüzdür.

             Hazreti Ömer'in r.a rivayetine göre kendisi Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem den şöyle buyurduğunu işitmiştir:

"Ameller ancak niyetlere göredir. Kişi için ancak niyet ettiği vardır. Kimin hicreti dünyaya olursa, ona isabet eder veya kadına ise onu nikâhlar. Kişinin hicreti, hicret ettiği şeyedir." (Buhari:1/1)

Hadisi şerifin iradına (söylenmesine) sebeb olan olay:

Ümmül Kays isimli bir Müslüman hanımı, Mekkeli biri nikâhlamak istemiş. Hanım kendisinin Müslüman olduğunu ve Medine'ye hicret edeceğini söyler ve teklifini red eder. Adam daha sonra Medine'ye hicret eder ve Müslüman olup o hanımla nikâhlanır.

Hadisi şeriften çıkartılan hükümler:

1- Üç mezhep imamı, bu hadisi şerifle abdestte ve gusülde niyetin vacip (farz) olduğuna delil getirirler. Şöyle derler: "Amellerin sahih olması ancak niyet iledir. Bu hükme bütün ameller dâhildir."

Ebu Hanife, Ebu Yusuf, Muhammed ve Züfer, abdest ve gusülde niyete ihtiyaç olmadığı görüşündedirler. Onlara göre hadisi şerifin manası: "Amellerin kemali niyetledir. Amellerin sevabı niyetledir."

Zira şeriatta pek çok amel var ki niyetsiz hâsıl olmaktadır. O halde amellere sevap verilmesi niyetle olur. Amel sahih olursa sevap verilir, sevap olmazsa sahih olmaz demek değildir.

2- Ebu Hanife, Malik ve İmamı Ahmed (r.aleyhim) bu hadisi şerifle, hac ayları dışında hac için ihrama niyet edenin, umre niyeti olmaz derler, zira niyeti olan hacca uygun gelmemiştir. Ancak ihram niyeti hac için olur fakat (hac ayları dışında olduğundan) mekruhtur.

3- Malik r.a. bu hadisi şerife dayanarak, Ramazanda oruç için bir kere niyetle yetinilir demiştir. Zira Ramazanın tamamı bir ibadettir. Diğer üç imama göre ise, her gün için ayrı niyet lazımdır, zira hepsi ayrı ayrı günlerdir.

4- Ebu Hanife, Sevri ve Malik derki: Başkasının yerine hac yapan kişinin niyeti o kişi adına sahihtir, kendisi için sahih olmaz.

5- Bu hadisi şerif Mürcie Mezhebine rettir, zira onlar iman sadece lisan ile ikrardır, kalb ile tasdik değildir, derler. Hâlbuki niyet kalbin işidir. Dil onun ifadesidir.

6- Hata ile veya unutarak boşayan veya hür edenin sözü geçerli olur, bu hadisi şerife bakarak niyeti yoktu denemez, zira niyet kalbin kastıdır ona muttali olamayız, hükümlerin tealluku zahiredir. Zahirde akıllı ve baliğ kimseden sadır olan söz geçerlidir.

7- Deli olanların ibadetlerinin sahih olmadığı, bu hadisi şerifle anlaşılmıştır, zira onlar niyete ehil değillerdir. Namaz, oruç, hac gibi ibadetleri, alışverişleri, nikah veya boşamaları sahih olmaz. Onların işlediği uçlarından dolayı kısas ve had uygulanmaz. Velileri sorumlu olur.

8- Kişi kasden olmaksızın birini öldürürse, kısas edilerek idam edilmez, zira niyeti öldürmek değildi.

9- Hadisi şerifin zikrettiği amellerden kasıt, azaların ameli, kalb amelleri ve sözlerdir. Ameller üç türlüdür. Bedenle olur. Kalb ile olur. Bu ikisinden mürekkeb olur. İlk kısımdakiler niyet şart olmayanlardır, mesela gasb edilen şeyi geri vermek, emaneti geri vermek, nafakayı ödemek gibi. İkincisi itikadi konular, Allah için sevmek ve buğuz etmek ve benzerleri gibi. Üçüncüsü, abdest, namaz ve hac gibileri. Bunlardan bedenle olanlarda niyet şarttır.

Faide: Niyet, amelden daha mübalağalıdır. Bundan dolayı niyet, amelsiz de kabul edilir. Mesela bir iyilik yapmaya niyet etse, onun için sevab kazanır. Fakat niyetsiz olarak bir iyilik yapsa, onun için sevab alamaz.

 

Hadisi şerifte: "Mü'minin niyeti, amelinden daha hayırlıdır" buyruldu. Yani niyette bozukluk olmaz, zira Allah ile kişi arasındadır. Amelde bozukluk olabilir.

Mükerrem Tollu 468x60
Etiketler : veli
Yazarın Son Yazıları
Yorum Yaz
  • UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.